belon.jpgΟ Βελονισμός είναι μία από τις αρχαιότερες επεμβατικές θεραπευτικές τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν στον πλανήτη. Κοιτίδα της αρχαίας αυτής τεχνικής θεωρείται η Κίνα. Πριν περίπου 3000 xρ. και γρήγορα έγινε αποδεκτός στην ευρύτερη Ανατολή. ΟΙ Κινέζοι παραδέχονται την ύπαρξη ενέργειας που κυκλοφορεί στο σώμα του ανθρώπου με καθορισμένη πορεία-διαδρομές: τους μεσημβρινούς.ΟΙ μεσημβρινοί είναι 12 πρωτεύοντες και έχουν σημεία βελονισμού που αναφέρονται 360 κύρια και πολλά extra. Σύμφωνα με την Ταοϊστική σκέψη, όπως όλα στη φύση έτσι και ο άνθρωπος αποτελείται από YIN( ύλη) και YANG(Ενέργεια) που εκδηλώνονται με διαφορετικό τρόπο κάθε φορά. Σκοπός είναι η εξισορρόπηση της ενέργειας του ανθρώπου, αυτό που στη δύση λέμε: ομοιόσταση. Στη Δυτική σκέψη ,ο βελονισμός, διείσδυσε περίπου το 1970 και από τότε εφαρμόζεται ευρύτατα. Σταθμός για τη διάδοση του βελονισμού (acupuncture : acus = βελόνα,punctura = τσιμπώ)στη Δύση ήταν όταν σε ένα διπλωματικό ταξίδι του Νίξον το 1971 στη Κίνα κάποιος από τους δημοσιογράφους υπέστη διεγχειρητική αναλγησία με βελονισμό για σκωληκοειδεκτομή. Στην αρχή ο βελονισμός αντιμετωπίσθηκε σαν «μαγική» μέθοδος θεραπείας από τους Δυτικούς γιατρούς. Η ραγδαία ανάπτυξη της νευροφυσιολογίας στη δεκαετία του 1990 μας έκανε να κατανοήσουμε τους μηχανισμούς δράσης του. Έτσι μάθαμε ότι ο πόνος άγεται με ειδικές νευρικές ίνες στον Νωτιαίο μυελό (Αδ και C ίνες) και από εκεί στον υποθάλαμο. Εκεί υπάρχει το κέντρο υποδοχής, επεξεργασίας και αντίληψης και το κέντρο των συναισθημάτων, οπότε είναι σαφής η συσχέτιση που υπάρχει ανάμεσα στην εκδήλωση –έκφραση του πόνου και της συναισθηματικής κατάστασης του ατόμου. Η αποτελεσματικότητα του βελονισμού όσον αφορά την αναλγησία δεν αμφισβητείται από κανέναν επιστήμονα που ασχολείται με πόνο στον Δυτικό κόσμο. Υπάρχουν μέχρι σήμερα θεωρίες που υποστηρίζουν την αναλγητική δράση του βελονισμού.
 
1.Η θεωρία της πύλης ελέγχου του πόνου ( Meltzack και Wall 1965) .Γνωρίζουμε ότι ο πόνος άγεται με τις μικρής διαμέτρου και ταχύτητας ίνες (Αδ και C). Ο βελονισμός που είναι ένα «επώδυνο» περιφερικό ερέθισμα άγεται με ίνες μεγαλύτερης διαμέτρου και πιο ταχύτερες, με αποτέλεσμα να μπλοκάρουν τα επώδυνα ερεθίσματα που φθάνουν με τις ίνες που άγουν τον πόνο. Έτσι φιλτράρεται η ανιούσα πορεία των επώδυνων ερεθισμάτων με αποτέλεσμα να καταστέλλεται ο πόνος.
Αυτή η θεωρία δεν ερμηνεύει το μακροχρόνιο αποτέλεσμα του βελονισμού.
 
2. Η Θεωρία του αντερεθισμού . Εδώ αναφέρεται ότι με την είσοδο της βελόνας ,γίνεται μία «κάκωση» ιστών ( φλεγμονώδης αντίδραση) άρα ένα διαρκές περιφερικό ερέθισμα. Αν αυτό επαναλαμβάνεται συνήθως στα ίδια σημεία, έχει το πλεονέκτημα της μακροχρόνιας αναλγητικής δράσης. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ακεραιότητα του Νωτιαίου Μυελού (Ν.Μ.).
 
3. Η Νευροεκκριτική θεωρία. Υποστηρίζεται από πολλού ερευνητές από μελέτες που έχουν γίνει σε ζώα και ανθρώπους ότι η έμπαρση της βελόνας, προκαλεί έκκριση νευροορμονών σε τοπικό επίπεδο και σε ολόκληρο τον οργανισμό. Αυτές οι νευροορμόνες που δεν υπάρχουν έτσι αυξημένες σε φυσιολογικές συνθήκες, τροποποιούν την αγωγή αντίληψη και επεξεργασία του πόνου τόσο σε περιφερικό επίπεδο όσο και σε κεντρικό (υποθάλαμο).
 
4.Μιά άλλη θεωρία είναι η θεωρία των νευρικών μηχανισμών. Σύμφωνα με αυτή ενεργοποιούνται μηχανισμοί που μέσα σε αυτούς είναι και οι αναλγητικοί. Προϋπόθεση είναι η ακεραιότητα του Ν.Μ. (Βελονισμός είναι ανενεργός σε πλήρη αισθητικοκινητική παραπληγία)
 
5 Μία άλλη ερμηνία του θεραπευτικού αποτελέσματος στηρίζεται στο Placebo αποτέλεσμα. Θα πρέπει να αναφέρουμε ότι επειδή ο βελονισμός είναι μία σαφής και ενεργητική δράση, προκαλεί μια απάντηση στον άρρωστο, είτε με τη νύξη είτε με την επαφή κλπ. τα αποτελέσματα του βελονισμού επίσης ενισχύονται από ψυχολογικούς παράγοντες. Δηλαδή η εμπιστοσύνη στη θεραπευτική αυτή πράξη μπορεί να βελτιώσει το αποτέλεσμα. Εκτός από τον βελονισμό υπάρχει και ο ωτοβελονισμός. Δηλαδή τοποθέτηση βελονών στο πτερύγιο του αυτιού που εκεί υπάρχουν στενές σχέσεις με τα εσωτερικά όργανα και τα μέλη του σώματος. Ετσι βρέθηκαν 110 σημεία βελονισμού στο πτερύγιο του αυτιού που χρησιμοποιούνται για αναλγησία και αναισθησία.
 
Ενδείξεις του βελονισμού (στο Δυτικό κόσμο) είναι όλα τα επώδυνα οξέα και χρόνια σύνδρομα. Σήμερα ο βελονισμός εφαρμόζεται σε όλο τον κόσμο. Η διδασκαλία του όμως δεν είναι σε όλες τις χώρες σε Πανεπιστημιακούς χώρους. Στην Αμερική το 64% των Πανεπιστημίων περιλαμβάνουν τον βελονισμό στο πρόγραμμα εκπαίδευσης των φοιτητών της Ιατρικής. Η Αμερικάνικη Ένωση ιατρικής Πόνου περιλαμβάνει τον βελονισμό στην εξεταστέα ύλη για την απόκτηση διπλώματος αλγολόγου. Στην Ελλάδα εφαρμόζεται σε πολλά ιατρεία πόνου και κλινικές σε Νοσοκομεία ( Σισμανόγλειο, Νίκαια, Αιγινήτειο, Λαϊκό,Γ.Κ.Ν.Γεννηματάς(τμήμα Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης),ΚΑΤ(τμήμα Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης), ΑΧΕΠΑ,κλπ.). Η Ελληνική πολιτεία με αποφάσεις του Υπουργείου Υγείας «..δέχεται το βελονισμό ως μία μέθοδος θεραπείας η οποία εφαρμόζεται μόνο από ιατρούς.» Αρ.Πρωτ. Υ7οικ./4270/25-6-96. Στην εφαρμογή του βελονισμού έχουν παρατηρηθεί «ατυχήματα».Αυτά είναι λιποθυμικό επεισόδιο, μόλυνση,αιμάτωμα, θραύση βελόνας κ.α. Αυτό οφείλεται σε μη γνώση της χρήσης, ανεπαρκής εκπαίδευση και την μη σωστή αποστείρωση. ΟΙ παρενέργειες αυτές όμως είναι απειροελάχιστες σε σχέση με τον αριθμό βελονισμών που γίνεται καθημερινά οπότε θεωρούνται αμελητέες και μεμονωμένες. Έτσι θα πρέπει να προσέξουμε την εφαρμογή του στις εγκύους, στους υπερτασικούς > 190-200 mm Hg. και σε αρρώστους που φοβούνται την εισαγωγή βελονών. Δεν εφαρμόζουμε ηλεκτροβελονισμό σε ασθενείς με βηματοδότη, με ακουστικά, ή αντλίες διαρκούς έγχυσης ινσουλίνης.
 
Δεν εφαρμόζουμε βελονισμό σε φλεγμαίνουσες δερματικές βλάβες, στην οξεία φάση λοιμώδους νοσήματος. Τελειώνοντας θα ήθελα να επισημάνω ότι δεν θα πρέπει ο βελονισμός να αποτελεί την τελευταία εκλογή, όταν δηλαδή έχουν δοκιμασθεί όλες οι άλλες μέθοδοι αναλγησίας και ο ασθενής έχει αναπτύξει την ψυχολογική εκείνη επιβάρυνση και τις συναισθηματικές εκείνες διεργασίες του «ασθενούς με χρόνιο πόνο». Ο σεβασμός στη μέθοδο επιβάλλει να γίνεται η χρήση της με βάση τις κλινικές ενδείξεις. Έτσι αφού διευκρινιστεί διαγνωστικά η αιτία της επώδυνης κατάστασης και συνεκτιμηθούν οι παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνισή της, τότε μπορεί να αποτελέσει μία από τις καλύτερες λύσεις.